Said Nursî’nin Eserlerinde İslam İlim Mirasının İzleri

Said Nursi (1878- 1960), Osmanlı döneminde yetişmiş bir âlim ve mütefekkirdir. Başta kelâm olmak üzere, tefsir, hadis, belağat ve mantık gibi İslami ilimlerde 130 risâle yazmıştır. Bu makalede onun bu risâlelere isim koyarken, gerek risâle bölümlerini oluştururken ve meseleleri incelerken geçmiş âlimlerin üslup ve yöntemlerini dikkate alıp almadığını, aldı ise bunu nasıl ortaya koyduğunu örnekler üzerinden ve karşılaştırmalar yaparak kanıtlamaya çalıştık. Said Nursi, içinde bulunduğu olumsuz şartlara rağmen çok sayıda eser yazmış olmasına rağmen bazı çevreler nezdinde ilmî dirayetine dair kuşkulara sebep olmuştur.

Biz bu çalışmada Said Nursi’nin eserlerini isim, başlık, yöntem ve içerik olarak önceki bazı seçkin âlimlerin eserleri ile karşılaştırarak bu kuşkuların doğruluk değeri taşıyıp taşımadığını açıklığa kavuşturmak istedik. Onun eserlerinin hem başlık hem bölüm adı seçimi, hem kullandığı ilmî terminoloji, hem başvurulan yöntemler hem de muhataplarına göre tercih ettiği anlatım seviyeleri açısından İslam ilim tarihinin seçkin âlimlerinin eserleriyle büyük benzerlikler gösterdiği anlaşılmaktadır. Çalışmada mesela dil ve belağatta Abdülkadir Cürcânî, Zemahşerî ve Sekkâkî’nin üslubunu ihtiyar ettiği, her disiplinde alanın mütehassıs âlimlerinin yöntem ve görüşlerine başvurduğu tespit edilmiştir.

Araştırma neticesinde Said Nursi’nin eserlerinin nevzuhur eserler olmadığını on dört asırlık köklü bir bilgi geleneğe dayandığını bununla birlikte onlarla yetinmeyerek özgün fikirlerle katkıda bulunur. İlmî dirayeti etrafında oluşturulan kuşkuların eserleri üzerinde yapılan incelemelere dayanmadığı, iddia ve değerlendirmelerin mesnetsiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır.